Hộp số sàn ô tô là gì? Cấu tạo, chức năng và nguyên lý

hộp số sàn xe ô tô

Hộp số sàn, với cấu trúc đơn giản, là một trong những loại hộp số cổ điển nhất trong lịch sử xe ô tô. Mặc dù gần đây, các loại hộp số tự động như AT, hộp số vô cấp CVT, hay hộp số ly hợp kép DCT đã trở nên phổ biến hơn, nhưng hộp số sàn vẫn giữ được lượng người dùng trung thành của riêng mình.

Cùng Phú Gia Auto tìm hiểu chi tiết về loại hộp số này nhé!

Hộp số sàn là gì?

  • Hộp số sàn ô tô là gì?

Hộp số sàn, viết tắt là MT (Manual Transmission) và thường được gọi là hộp số tay hoặc hộp số tiêu chuẩn, là một loại hệ thống truyền động xe cơ giới. Trong đó người lái phải thủ công thay đổi tỷ số truyền động bằng cách sử dụng cần số.

hộp số sàn xe ô tô
Hộp số sàn xe ô tô là gi?
  • Lịch sử ra đời

Hộp số sàn là loại hộp số có lịch sử lâu đời và phát triển từ trước so với các loại hộp số khác. Loại hộp số sàn ban đầu xuất hiện vào khoảng năm 1890 và đã được sử dụng trên một số dòng xe ô tô. Năm 1891 đánh dấu một bước tiến đáng kể khi hộp số tay ba cấp đã được áp dụng và sử dụng trên ô tô.

hộp số sàn xe ô tô
Hộp số sàn đầu tiên xuất hiện vào năm 1890

Từ đó, loại hộp số này đã trở nên phổ biến trong ngành công nghiệp ô tô nhờ vào nhiều ưu điểm, bao gồm tiết kiệm chi phí sản xuất và nhiên liệu cho động cơ xe.

Nhiều người lái ưa thích và chọn hộp số sàn vì nó cho phép họ tương tác trực tiếp trong quá trình chuyển số, tạo ra cảm giác lái xe thú vị và chân thật hơn.

hộp số sàn xe ô tô

Nhiều người thích xe số sàn vi mang lại cảm giác lái thú vị

Cấu tạo hộp số sàn trên ô tô

  • Bánh răng

Bánh răng là thành phần chính trong hộp số sàn, thực hiện vai trò quan trọng trong việc thay đổi tỷ số truyền động. Bằng cách kết hợp các bánh răng khác nhau, người điều khiển xe có thể điều chỉnh tỷ số truyền động theo ý muốn.

  • Trục hộp số

Trục hộp số bao gồm trục sơ cấp và trục thứ cấp, trong trường hợp hộp số dọc, và trục sơ cấp và trục thứ cấp, trong trường hợp hộp số ngang. Đây là bộ phận quan trọng để đảm bảo việc chuyển số diễn ra một cách chính xác.

hộp số sàn xe ô tô
Cấu tạo hộp số sàn ô tô
  • Bộ đồng tốc

Bộ đồng tốc có nhiệm vụ đồng đều tốc độ của các bánh răng khi thay số, ngăn ngừng đột ngột hoặc xung đột giữa chúng. Điều này giúp quá trình chuyển số trở nên mượt mà và dễ dàng hơn.

  • Ổ bi

Ổ bi chuyển đổi ma sát trượt thành ma sát lăn, giúp hạn chế tiếng ồn trong quá trình hoạt động của hộp số và tăng tuổi thọ của nó.

  • Vỏ và nắp hộp số

Vỏ và nắp của hộp số chức năng bảo vệ và bao kín các bộ phận bên trong hộp số

Nguyên lý hoạt động của hộp số sàn

Trong quá trình sử dụng xe với hộp số sàn, hiểu rõ nguyên lý hoạt động của loại hộp số này là rất quan trọng. Dưới đây là mô tả về nguyên lý hoạt động của hộp số sàn.

hộp số sàn xe ô tô
Nguyên lý hoạt động
  • Trục chứa các bánh răng dẫn động (màu xanh lá) là trục sơ cấp. Trục này nhận mô – men từ động cơ thông qua ly hợp và truyền vào hộp số.
  • Trục chứa các bánh răng chủ động (màu đỏ) là trục trung gian. Một bánh răng dẫn động ăn khớp với một bánh răng chủ động trên trục sơ cấp. Khi trục sơ cấp quay, các bánh răng này cũng quay và kéo theo trục trung gian quay.
  • Trục chứa bánh răng bị động (màu xanh biển) là trục thứ cấp. Tương tự, một bánh răng đỏ ăn khớp với một bánh răng xanh biển để tạo thành từng cặp bánh răng tương ứng. Khi trục trung cấp quay, các cặp bánh răng quay kéo theo trục thứ cấp quay. Tỷ số truyền động được xác định từ quá trình này.

Số lượng cấp số trong hộp số sàn phụ thuộc vào loại xe và mô hình cụ thể. Mỗi cấp số tương ứng với cặp bánh răng đỏ và xanh biển riêng. Ngoài ra, mỗi cấp số thường đi kèm với một bánh răng số lùi (màu tím, gọi là bánh răng trung gian).

  • Nguyên lý hoạt động của số tiến

Khi hộp số sàn được đặt ở chế độ tiến, thông qua sự kết hợp của một trong các cặp bánh răng màu xanh biển và màu đỏ, đầu vào (trục sơ cấp màu xanh lá) truyền lực đến đầu ra (trục thứ cấp màu vàng). Điều này đồng nghĩa với việc khi người lái chuyển số, cặp bánh răng màu xanh biển và màu đỏ tương ứng sẽ ăn khớp với nhau.

Trong quá trình này, lực từ động cơ sẽ trải qua ly hợp, tiếp theo là trục sơ cấp, trục trung gian, trục thứ cấp, và kết thúc tại trục dẫn động. Nhờ vậy, xe có thể tiến lên phía trước.

  • Nguyên lý hoạt động của số lùi

Trong chế độ số lùi, trong các cặp bánh răng màu đỏ và màu xanh biển sẽ có một bánh răng nhỏ màu tím (bánh răng trung gian). Khi xe hoạt động ở chế độ này, cặp bánh răng sẽ ăn khớp với nhau.

Thông qua bánh răng trung gian, truyền động sẽ chuyển từ bánh răng màu đỏ sang bánh răng màu xanh biển và làm cho bánh răng này quay ngược chiều. Hoạt động này đảm bảo trục thứ cấp di chuyển ngược hướng, giúp xe lùi lại.

Cách sử dụng xe số sàn đơn giản và hiệu quả 

Khi đã nắm vững cách sử dụng chân côn và hiểu nguyên lý hoạt động của hộp số sàn, người lái có thể điều khiển chiếc xe một cách dễ dàng và an toàn nhất.

hộp số sàn xe ô tô
Hướng dẫn cách lái xe số sàn ô tô

Các bước để điều khiển xe sử dụng hộp số sàn:

  • Bước 1: Đạp chân côn mạnh và kiên trì.
  • Bước 2: Lựa chọn số tương ứng dựa trên sơ đồ ký hiệu trên cần số.
  • Bước 3: Nhẹ nhàng nhả chân côn và bắt đầu đạp chân ga.
  • Bước 4: Khi xe bắt đầu di chuyển, hoàn toàn thả chân côn và điều khiển tốc độ bằng chân ga.
  • Bước 5: Khi cần thay số, quay lại Bước 1 (đạp chân côn mạnh, chuyển số, nhẹ nhàng nhả chân côn và đạp chân ga).

Cần lưu ý rằng tốc độ của xe (tỷ lệ truyền lực từ động cơ) sẽ khác nhau cho từng cấp số. Người lái cần chọn số phù hợp với tình hình cụ thể để đảm bảo sự bền bỉ của các bộ phận máy móc, đặc biệt là hộp số.

Phân biệt hộp số sàn và hộp số tự động

Hộp số sàn Hộp số tự động
Cấu tạo Đơn giản. Phức tạp.
Nguyên lý hoạt động Sử dụng cặp bánh răng và trục. Sử dụng bánh răng hành tinh.
Ưu điểm Cảm giác lái chân thực. Thuận tiện trong đô thị.
Giá thấp. Không mệt mỏi trong đô thị.
Ít hỏng hóc, chi phí thấp. Động cơ không quá tải.
Nhược điểm Thao tác phức tạp, căng thẳng. Thao tác phức tạp, có thể mỏi chân.
Có thể mỏi chân. Tiêu hao nhiên liệu cao hơn.
Chi phí sửa chữa, bảo dưỡng cao hơn.
Gây mất an toàn nếu mất tập trung.
Ưu tiên Yêu thích cảm giác lái chân thực. Thuận tiện trong đô thị, kinh doanh dịch vụ.

Xem thêm:

Lời kết

Trên đây là toàn bộ thông tin về khái niệm, chức năng và nguyên lý hoạt động của hộp số sàn ô tô. Mọi thắc mắc vui lòng liên hệ cho Phú Gia Auto qua hotline để được tư vấn và hỗ trợ nhé!

Đừng quên theo dõi chúng tôi để cập nhật các kinh nghiệm độ xe ô tô hiệu quả nhé!

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *