Hộp số tự động là gì? Cấu tạo, ưu điểm và nguyên lý hoạt động

hộp số tự động ô tô

Hộp số tự động là một thành phần quan trọng nằm trong hệ thống truyền lực của xe ô tô. Với ưu điểm về sự tiện ích và khả năng vận hành ổn định, hộp số tự động ngày càng trở nên phổ biến trên các loại xe ô tô.

Mỗi chiếc xe ô tô được xây dựng từ nhiều bộ phận khác nhau, được lắp ráp trong nhiều giai đoạn khác nhau như khung vỏ, gầm, sơn, nội thất và cuối cùng là bước hoàn thiện. Dù là xe số tự động hay xe số sàn, cả hai đều tuân thủ một quy trình khắt khe như vậy.

Hiện nay, xe số tự động đang trở nên phổ biến hơn vì nhiều ưu điểm nổi bật, và trong số đó, hộp số tự động được coi là một “yếu tố quyết định” tạo nên sự đột phá này. Cùng Phú Gia Auto tìm hiểu chi tiết về loại hộp số này nhé!

Hộp số tự động là gì?

Hộp số tự động (viết tắt AT – Automatic Transmission trong tiếng Anh) là loại hộp số có khả năng tự động thay đổi tỉ số truyền động mà không yêu cầu sự can thiệp điều khiển nào từ phía người lái.

Đây là một trong những thành phần quan trọng nhất đối với động cơ của xe ô tô. Hộp số tự động thực hiện hai nhiệm vụ chính:

  • Điều chỉnh lực kéo bằng cách điều chỉnh tỷ số truyền để đảm bảo lực kéo từ động cơ đến hệ truyền lực chính với hiệu suất tiêu thụ nhiên liệu tối ưu nhất.
  • Thay đổi chiều chuyển động của động cơ, giúp ô tô lùi một cách dễ dàng.

Hộp số tự động được các chuyên gia coi là một thành phần có cấu trúc phức tạp và đa dạng về mô hình. Chính tính phức tạp này giúp người lái trở nên “thoải mái” hơn khi chỉ cần quan tâm đến chân ga và chân phanh trong khu vực điều khiển. Người lái không cần thao tác chuyển số, vì hộp số sẽ tự động điều chỉnh tỷ số truyền phù hợp trong quá trình sử dụng.

Cấu tạo hộp số tự động

Cấu tạo của toàn bộ hệ thống truyền động trên xe ô tô bao gồm: động cơ, hộp số, bộ vi sai và hệ thống truyền động cuối. Xe ô tô số sàn sử dụng ly hợp cơ khí, trong khi xe ô tô số tự động sử dụng loại ly hợp thuỷ lực.

Do đó, trên xe số tự động, có thể dễ nhận ra việc thiếu bàn đạp ly hợp (chân côn). Người lái không cần thực hiện các thao tác chuyển số, mọi hoạt động trở nên đơn giản và tự động khi chọn chế độ D (drive).

Hộp số tự động hoạt động dựa trên việc điều chỉnh các bánh răng hành tinh khớp với nhau để tạo ra các tỷ số truyền động khác nhau ở đầu vào và đầu ra.

hộp số tự động ô tô
Cấu tạo hộp số tự động ô tô

Cấu tạo của hộp số tự động trên xe ô tô bao gồm:

  • Các bộ bánh răng hành tinh.
  • Các bộ ly hợp thuỷ lực.
  • Biến mô thuỷ lực.
  • Hệ thống điều khiển điện tử.

Ưu điểm của hộp số tự động

Ưu điểm của hộp số tự động là một vấn đề quan trọng mà bạn nên tìm hiểu. Theo quá trình phát triển kéo dài, hộp số tự động đã trải qua những sự thay đổi tích cực thông qua các đặc điểm và tính năng mới. Điều này đã thúc đẩy nhiều nhà sản xuất xe áp dụng hộp số này vào sản phẩm của mình.

hộp số tự động ô tô
Ưu điểm
  • Đơn giản và dễ sử dụng 

Một ưu điểm của hộp số tự động là tính đơn giản và dễ sử dụng, bởi các hoạt động như ngắt ly hợp, lựa chọn cấp số, và cân nhắc tỷ số truyền đều do hệ thống cơ khí và điện tử điều khiển. Điều này rất hữu ích khi di chuyển trong thành phố đông người và giờ cao điểm khi gặp kẹt xe.

  • Thoải mái khi lái xe 

Xe số tự động chỉ có chân ga và chân phanh, loại bỏ chân côn, giúp người lái thoát khỏi vấn đề khởi động xe khó khăn và tránh gây sốc trong quá trình sử dụng. Khả năng kiểm soát tốc độ di chuyển trở nên linh hoạt hơn và không cần phải lo lắng về việc chuyển số xe, đặc biệt ở những điểm dừng chờ đèn đỏ hoặc địa hình phức tạp, đồi dốc, và địa hình khó khăn.

Đặc tính này của hộp số tự động được xem như một “vòng an toàn” đối với những người mới lái xe, mang lại trải nghiệm thoải mái, dễ dàng và hoàn hảo. Điều này cũng là lý do tại sao ngày nay, đặc biệt phụ nữ, thường chọn xe số tự động để di chuyển, phục vụ công việc và sinh hoạt hàng ngày.

Nhược điểm của hộp số tự động

Xe số tự động, một dạng xe “sinh sau đẻ muộn”, đã trải qua nhiều cải tiến đem đến trải nghiệm người dùng tốt nhất có thể. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích nổi bật, hộp số tự động vẫn tiềm ẩn một số điểm yếu.

hộp số tự động ô tô
Nhược điểm
  • Dễ phụ thuộc vào công nghệ có sẵn 

Thiết kế không có chân côn khiến người lái phụ thuộc nhiều vào công nghệ tích hợp sẵn trong ô tô. Để khắc phục điều này, hiện nay hầu hết các xe tự động đều trang bị chế độ số tự động, cho phép người lái tự chuyển sang chế độ điều khiển số bằng tay khi cần.

Khi di chuyển trên địa hình phẳng, đường trong thành phố hiện đại, người lái sử dụng chế độ tự động. Nhưng trên địa hình khó khăn, khi leo dốc hoặc điều chỉnh tốc độ thấp, người lái nên chuyển sang chế độ bán tự động.

  • Tốn nhiều nhiên liệu 

Trong điều kiện chạy xa, xe số tự động thường tiêu tốn nhiều nhiên liệu hơn so với chạy trong đô thị. Điều này là do cấu trúc phức tạp của hộp số tự động và việc được lập trình trước khiến động cơ hoạt động ở vòng tua cao.

Mặc dù hữu ích, tình trạng nhầm số hoặc nhầm chân phanh với chân ga trong quá trình sử dụng vẫn tiềm ẩn rủi ro. Để giảm thiểu nguy cơ này, người dùng cần hiểu rõ các ký hiệu trên bộ số và các thao tác cơ bản khi vận hành xe.

Một số lưu ý nhỏ khi lái xe số tự động:

  • Chỉ sử dụng chân phải cho cả chân ga và chân phanh
  • Luôn đạp phanh khi chuyển đổi số và tuyệt đối không chuyển về số N khi đang di chuyển.

Các loại hộp số tự động phổ biến hiện nay

  • Hộp số tự động AT

Hộp số AT là loại hộp số tự động phổ biến nhất hiện nay. Còn được gọi là hộp số tự động biến mô, khác biệt với hộp số sàn bằng cách sử dụng khớp nối chất lỏng thủy lực hoặc bộ biến mô thay vì ly hợp để thực hiện việc chuyển số. Điều này kết nối với bộ điều khiển điện tử của động cơ, mang lại khả năng kiểm soát chính xác.

  • Hộp số sàn tự động – AMT

Hộp số sàn tự động, hay còn gọi là hộp số AMT, là một loại hệ thống truyền động tự động, phổ biến trên các dòng xe sedan/hatchback dưới 4 mét và thường xuất hiện trên các mẫu xe ở châu Âu.

Không có bàn đạp ly hợp, việc sang số không phụ thuộc vào quyết định của tài xế mà được tự động lựa chọn bởi máy tính, giảm bớt công việc cho người lái.

  • Hộp số tự động vô cấp – CVT

Hộp số tự động vô cấp CVT, là một biến thể của hộp số tự động, sử dụng dây đai hoặc ròng rọc thay vì bánh răng thép truyền thống. Điều này cho phép chuyển số liền mạch với nhiều tỷ số khác nhau tùy thuộc vào vòng tua máy, tập trung vào hiệu suất nhiên liệu và khả năng tăng tốc liền mạch.

  • Hộp số ly hợp kép – DCT

Hộp số ly hợp kép, hay DCT, kết hợp giữa hộp số sàn và tự động. Không có bộ chuyển đổi mô-men xoắn, sử dụng hai trục riêng biệt để thay đổi bánh răng. Chuyển số diễn ra mượt mà, giữ cho ly hợp khô hoặc ướt tùy thuộc vào loại hệ thống truyền động.

Những mô hình xe nhất định như Kia Seltos và Hyundai Kona tại thị trường Việt Nam sử dụng hộp số DCT để cung cấp trải nghiệm lái xe linh hoạt và hiệu suất cao.

  • Hộp số sang số trực tiếp – DSG

Hộp số sang số trực tiếp – DSG giữ nguyên cấu trúc tương tự như hộp số DCT, nhưng loại bỏ những vấn đề khó chịu. Sử dụng hai ly hợp thay vì một biến mô, cơ chế hoạt động đơn giản hơn bằng cách chỉ sử dụng một ly hợp để thay đổi bánh răng, trong khi ly hợp thứ hai không tham gia vào quá trình này.

Hệ truyền động này giúp chuyển số nhanh chóng và tăng tốc mượt mà hơn so với các hệ thống truyền thống. Một số mẫu xe sử dụng hộp số DSG nổi bật như Volkswagen Tiguan Allspace, BMW M3,…

Ưu điểm của loại hộp số này là tăng tốc nhanh hơn khoảng 0,2 giây so với hộp số thông thường, chuyển số mượt mà, khả năng tăng tốc và hiệu suất tiêu hao nhiên liệu tương tự như hộp số tự động truyền thống.

  • Hộp số Tiptronic

Hộp số Tiptronic là một loại hộp số có chức năng tương tự như hộp số sàn, nhưng sử dụng bộ chuyển đổi mô-men xoắn thay vì ly hợp. Người lái có thể chọn chế độ số sàn hoặc số tự động. Hệ thống này được thiết kế với cơ cấu an toàn khi chuyển đổi giữa hai chế độ.

Đặc điểm độc đáo của loại hộp số này là khả năng đè lên hộp số tự động. Điều này có nghĩa là bạn có thể lái xe tự động và chuyển sang chế độ số sàn khi cần thiết, như khi di chuyển trên địa hình đồi dốc hoặc xuống đồi.

Xem thêm: Tại sao phải thay dầu hộp số ô tô định kỳ?

Lời kết

Trên đây toàn bộ thông tin về hộp số tự động trên xe ô tô. Mọi thắc mắc vui lòng liên hệ cho Phú Gia Auto qua hotline để được tư vấn và hỗ trợ nhé!

Đừng quên theo dõi Phú Gia Auto để cập nhật nhiều thông tin thú vị về xe ô tô nhé!

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *