Hệ thống bôi trơn trên ô tô – Cấu tạo, nhiệm vụ và nguyên lý

cấu tạo, chức năng hệ thống bôi trơn trên ô tô

Hệ thống bôi trơn trên ô tô đóng vai trò quan trọng đối với quá trình vận hành của một chiếc xe, đồng thời giúp giảm thiểu mài mòn, làm sạch, làm mát và giảm khí thải động cơ. Cùng Phú Gia Auto tìm hiểu chi tiết về hệ thống này nhé!

Hệ thống bôi trơn trên ô tô là gì?

Hệ thống bôi trơn trên ô tô là quá trình duy trì dòng chất bôi trơn để giảm ma sát các bộ phận kim loại với nhau. Chất bôi trơn tồn tại dưới 3 dạng: rắn, lỏng và khí, trong đó, dạng chất lỏng được ưa chuộng sử dụng nhất.

Nếu thiếu chất bôi trơn, sự tiếp xúc trực tiếp và chuyển động giữa các bộ phận kim loại sẽ gây ma sát và nhiệt sinh, dẫn đến hao mòn và giảm tuổi thọ động cơ nhanh chóng.

Cấu tạo của hệ thống bôi trơn trên ô tô

Cấu tạo hệ thống bôi trơn bao gồm các thành phần chính sau đây:

cấu tạo, chức năng hệ thống bôi trơn trên ô tô
Cấu tạo hệ thống bôi trơn trên ô tô
  • Bể dầu và cacte dầu

Bể dầu là nơi chứa dầu động cơ để duy trì luân chuyển đến các bộ phận khác nhau. Bể dầu thường được đặt bên dưới cacte, giúp dễ lấy dầu ở phía dưới. Đây cũng là nơi lưu trữ dầu khi động cơ không hoạt động.

Khi đường đi gập ghềnh, nhiều ổ gà có thể gây hỏng bể dầu. Do đó, vật liệu của bể dầu thường được chọn là các chất liệu cứng, kèm theo một lớp bảo vệ bằng đá để tăng độ bền.

  • Bơm dầu (nhớt)

Bơm dầu chịu trách nhiệm đẩy chất bôi trơn đến tất cả các bộ phận chuyển động trong động cơ. Bơm dầu bao gồm ổ trục khuỷu, trục cam và bộ nâng van.

Bơm dầu thường đặt ở dưới cacte, gần bể dầu. Bằng cách cung cấp dầu cho bộ lọc dầu và đưa dầu về phía sau, bơm dầu đảm bảo dầu được cấp đến các bộ phận chuyển động khác nhau của động cơ thông qua hệ thống đường dẫn dầu.

Thực tế cho thấy, bơm dầu và đường dẫn dầu dễ bị nghẹt do các hạt nhỏ, gây hư hại nghiêm trọng hoặc thậm chí làm hỏng động cơ. Vì vậy, việc thay nhớt động cơ và bộ lọc đều cần được thực hiện đều đặn.

  • Bộ lọc dầu

Bộ lọc dầu đóng vai trò quan trọng trong việc giữ lại các hạt nhỏ và loại bỏ chúng khỏi dầu, giúp làm sạch dầu trước khi đến các bộ phận của động cơ. Dầu từ bơm dầu sẽ đi qua bộ lọc trước khi đến các đường dẫn.

  • Đường dẫn dầu

Đường dẫn dầu có nhiệm vụ chuyển đưa dầu đến tất cả các bộ phận chuyển động của ô tô một cách hiệu quả và nhanh chóng.

Đường dẫn dầu bao gồm một hệ thống các đường dẫn kết nối với nhau, chuyên vận chuyển dầu đến các bộ phận cần thiết.

Cấu trúc đường dẫn dầu bao gồm các đoạn lớn và nhỏ được khoan bên dưới khối xi lanh. Những đoạn lớn này kết nối với những đoạn nhỏ hơn, cùng nhau cấp dầu động cơ đến đầu xi lanh và trục cam trên đầu.

  • Bộ làm mát dầu

Bộ làm mát dầu thực hiện vai trò như một bộ tản nhiệt, giúp làm mát dầu nóng. Bằng cách truyền nhiệt từ đầu động cơ sang chất làm mát động cơ thông qua các cánh tản nhiệt, bộ làm mát dầu đảm bảo ổn định nhiệt độ của dầu động cơ, duy trì độ nhớt trong mức cho phép. Điều này giúp ngăn ngừa tình trạng động cơ quá nóng và giảm thiểu hao mòn chất lượng dầu nhớt.”

Công dụng quan trọng của hệ thống bôi trơn

Cơ chế đóng chặt khe hở giữa các bộ phận chuyển động như trục và ổ trục trong hệ thống bôi trơn giúp giảm mài mòn động cơ và ngăn bộ phận chuyển động tiếp xúc trực tiếp với nhau.

Hệ thống bôi trơn đóng vai trò quan trọng trong việc làm sạch động cơ bằng cách loại bỏ hạt bụi khi chúng di chuyển. Hạt bụi nhỏ được giữ lại trong bộ lọc dầu, trong khi hạt lớn hơn được tập trung ở bể dầu.

Ngoài ra, hệ thống bôi trơn cũng hoạt động như một hệ thống làm mát, đồng thời tạo ra một vòng đệm giữa thành xi lanh và các vòng piston, giúp giảm khí thải.

Hệ thống bôi trơn còn đóng vai trò quan trọng trong việc giảm mài mòn của ổ trục khi chịu tải nặng, hoạt động như một chất đệm.

Nguyên lý làm việc của hệ thống bôi trơn

Nguyên lý hoạt động cơ bản của hệ thống bôi trơn là sự tuần hoàn của dầu trong hệ thống. Khi động cơ hoạt động, dầu được bơm từ bể dầu thông qua phao lọc đầu, lọc bụi và vào ống dẫn dầu chính. Dầu sau đó được chuyển đến cổ trục cam, trục đòn mở và bạc cổ trục chính thông qua các ống dẫn dầu nhánh.

cấu tạo, chức năng hệ thống bôi trơn trên ô tô
Nguyên lý làm việc của hệ thống bôi trơn

Sau đó, dầu được phân phối để bôi trơn các chi tiết như bạc đầu to thanh truyền và các cổ trục khác của trục khuỷu thông qua lỗ và rãnh trong trục khuỷu rỗng. Từ cổ biên, dầu chảy qua lỗ dẫn nhỏ và rãnh dọc ở thân thanh truyền để bôi trơn chốt piston.

Một số động cơ có lỗ phun dầu trong đầu to thanh truyền được đặt nghiêng so với đường tâm của thanh truyền một góc 40-45 độ. Dầu được phun hoặc truyền lên để bôi trơn xi lanh, cam và con đội ngay khi lỗ phun dầu trùng hoặc thông với lỗ dầu ở cổ biên. Sau khi bôi trơn tất cả các chi tiết, dầu quay lại te.

Trong sơ đồ hệ thống bôi trơn, khoảng 10-15% dầu trong đường dầu chính được lọc qua bầu lọc tinh. Điều này giúp lọc sạch dầu khỏi các tạp chất có kích thước nhỏ trước khi dầu trở lại te.

Các phương pháp bôi trơn động cơ

  • Bôi trơn bằng pha dầu vào nhiên liệu

Phương pháp bôi trơn bằng pha dầu vào nhiên liệu được áp dụng đặc biệt cho động cơ xăng hai kỳ (kích cỡ nhỏ). Dầu được pha vào xăng với tỉ lệ cụ thể, sau đó hỗn hợp này đi qua bộ chế hòa khí và biến thành các hạt li ti. Hỗn hợp hạt dầu nhờn và khí ngưng đọng sau đó được dùng để bôi trơn ma sát trên các chi tiết máy.

cấu tạo, chức năng hệ thống bôi trơn trên ô tô
Phương pháp bôi trơn bằng cách pha dầu vào nhiên liệu

Tuy đơn giản, phương pháp này không kiểm soát lượng dầu bôi trơn một cách chính xác và có muội than bám trên piston, làm ảnh hưởng đến quá trình tản nhiệt.

  • Bôi trơn bằng vung té

Phương pháp này thường được sử dụng trong các động cơ một xi lanh, đặc biệt với cấu trúc xilanh nằm ngang. Dầu nhờn trong cacte được hắt tung vào không gian của cacte và rơi tự do xuống các bề mặt ma sát, giúp bôi trơn.

Phương pháp này đơn giản nhưng không đảm bảo lượng dầu bôi trơn cần thiết cho ổ trục. Hiện nay, động cơ mới ít sử dụng phương pháp này.

  • Bôi trơn bằng cưỡng bức

Phương pháp bôi trơn bằng cưỡng bức thường được sử dụng rộng rãi vì đảm bảo bôi trơn tốt, làm mát hiệu quả và tẩy sạch mặt ma sát của ổ trục. Hệ thống này bao gồm cacte hoặc bộ phận chứa dầu, bơm dầu nhớt, bầu lọc dầu thô và tinh, két làm mát dầu nhờn, đồng hồ báo áp suất và nhiệt độ dầu nhờn, cùng các đường ống dẫn dầu.

  • Phương thức hoạt động của hệ thống bôi trơn

Hệ thống bôi trơn cacte ướt: Dầu bôi trơn chứa trong cacte và được hút qua phao, lọc tạp chất và chảy qua các ổ trục cam và khuỷu. Dầu bôi trơn được đưa lên ổ chốt và bôi trơn chốt piston.

Hệ thống bôi trơn cacte khô: Tương tự như hệ thống ướt, nhưng có thêm 2 bơm dầu phụ để hút dầu từ cacte về thùng chứa.

Các vấn đề phổ biến của hệ thống bôi trơn

Trong quá trình sử dụng và bảo dưỡng, hệ thống bôi trơn thường gặp các vấn đề sau:

cấu tạo, chức năng hệ thống bôi trơn trên ô tô
Các vấn đề phổ biến của hệ thống bôi trơn

Tiêu thụ dầu quá mức có thể xuất phát từ các nguyên nhân sau:

  • Dầu được đưa vào buồng đốt và đốt cháy một cách không hiệu quả, dẫn đến tiêu thụ dầu tăng cao.
  • Xảy ra rò rỉ dầu từ các bộ phận.
  • Lượng dầu bị tiêu hao dưới dạng hơi qua hệ thống thông gió.

Áp suất dầu thấp có thể do:

  • Lò xo của van xả yếu.
  • Bơm dầu bị mòn.
  • Đường dẫn dầu bị nứt.
  • Tắc nghẽn trong đường dẫn dầu.
  • Dầu bị mỏng.
  • Vòng bi bị mòn.

Áp suất dầu cao có thể do:

  • Van xả bị kẹt.
  • Lò xo van quá mạnh.
  • Đường dẫn dầu bị tắc.
  • Dầu có độ nhớt cao.

cấu tạo, chức năng hệ thống bôi trơn trên ô tô

Người dùng cần kiểm tra và xử lý các vấn đề này kịp thời để điều chỉnh áp suất dầu trong hệ thống bôi trơn và đảm bảo hoạt động bình thường của động cơ. Đôi khi, chỉ báo áp suất dầu thấp hoặc cao có thể xuất hiện mà không có nguyên nhân rõ ràng, do đó cần kiểm tra kỹ để xác định nguyên nhân cụ thể và thực hiện biện pháp xử lý thích hợp.

Chăm sóc và bảo dưỡng hệ thống bôi trơn

Bảo trì và bảo dưỡng hệ thống bôi trơn định kỳ giúp tránh tình trạng tắc đường dẫn dầu, rò rỉ và duy trì hiệu suất làm việc của động cơ. Dưới đây là những biện pháp cần thực hiện:

cấu tạo, chức năng hệ thống bôi trơn trên ô tô
Chăm sóc và bảo dưỡng hệ thống bôi trơn trên ô tô
  • Sử dụng dầu bôi trơn phù hợp với xe của bạn.
  • Duy trì mức dầu phù hợp trong bể dầu.
  • Thay thế dầu định kỳ và lọc dầu cũ sau khoảng thời gian sử dụng quy định.
  • Kiểm tra thường xuyên các điểm nối, đầu dò, van, đồng hồ áp suất và nhiệt độ dầu, cũng như cảm biến áp suất dầu.
  • Tuân thủ lịch bảo dưỡng xe ô tô và thay dầu định kỳ (sau 1.000 km đầu tiên cho xe mới và sau 3.000 – 5.000 km cho xe đã sử dụng). Trước khi thay dầu mới, hãy làm sạch cacte một cách kỹ lưỡng.
  • Áp dụng các biện pháp phòng ngừa để ngăn dầu bị nhiễm bụi và nước.

Lời kết

Trên đây là một số thông tin về cấu tạo, nhiệm vụ và nguyên lý làm việc của hệ thống bôi trơn trên ô tô. Hy vọng, bài viết này sẽ giúp ích cho mọi người trong quá trình vận hành và sử dụng xe ô tô.

Đừng quên theo dõi chúng tôi để cập nhật các kiến thức hay về xe ô tô nhé!

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *